Từ sau Đại hội đại biểu (khóa V) Hội Luật gia tỉnh Quảng Bình năm 2018 và Đại hội lần thứ XIII của Trung ương Hội Luật gia Việt Nam năm 2019 đến nay, Hội Luật gia tỉnh đã kịp thời kiện toàn các tổ chức luật gia ở cấp huyện, các ngành đủ mạnh, chỉ đạo tổ chức thành công Đại hội Hội Luật gia thành phố Đồng Hới, huyện Quảng Ninh, Cục Thuế tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Hội Luật gia thị xã Ba Đồn, Lệ Thủy bổ sung chức danh Phó Chủ tịch Thường trực, Hội Luật gia Quảng Trạch bổ sung chức danh Chủ tịch, tiếp tục chỉ đạo các cấp hội tích cực chuẩn bị Đại hội theo đúng nhiệm kỳ.
Thường trực Hội đã cử cán bộ tham gia các Đoàn Giám sát của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh về giám sát việc thực hiện quy định người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, các cơ quan nhà nước đối thoại trực tiếp với nhân dân theo Quyết định số 1896-QĐ/TU ngày 11/5/2015 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy tại UBND các huyện Lệ Thủy, Quảng Trạch, Bố Trạch, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Lao động thương binh và Xã hội, Bảo hiểm xã hội tỉnh, Sở Giáo dục Đào tạo và tham gia giám sát một số chuyên đề khác ở một số ngành và địa phương trên địa bàn tỉnh. Đầu năm 2020, tham gia thực hiện giám sát việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính giai đoạn từ 2016 đến tháng 3/2020 tại Sở Nội vụ, Sở Tư pháp, Sở Công thương, Sở Kế hoạch - Đầu tư, Sở Xây dựng, Cục Thuế, Cục Hải quan Quảng Bình, Ủy ban Nhân dân Thành phố Đồng Hới và UBND xã Quang Phú, Ủy ban Nhân dân huyện Lệ Thủy và UBND xã Mai Thủy. Nội dung giám sát gồm: Giám sát vai trò của người đứng đầu trong chỉ đạo thực hiện cải cách thủ tục hành chính của sở, ngành, địa phương. Kết quả việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính từ năm 2016 đến tháng 3/2020; kết quả giải quyết thủ tục hành chính; việc tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức đối với TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết; công tác tuyên truyền, tập huấn, tổ chức bộ máy cán bộ, tài chính đáp ứng nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính của sở, ngành, địa phương. Ngoài trực tiếp tham gia các đoàn Giám sát do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh thành lập, việc giám sát của Hội Luật gia còn được thực hiện thông qua các hình thức, biện pháp khác, như: Hội viên Luật gia tham mưu, giúp lãnh đạo nơi Hội viên công tác trong việc thành lập Đoàn kiểm tra, giám sát và tham gia với vai trò thành viên của Đoàn để thực hiện kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách pháp luật theo chuyên ngành và trực tiếp tham gia tiếp xúc cử tri, tiếp công dân, tiếp nhận ý kiến, kiến nghị, phản ánh của cán bộ, hội viên và nhân dân.
Chủ trì tổ chức phản biện, Hội thảo khoa học về các chuyên đề chính sách bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên; các giải pháp, chế tài bảo vệ phụ nữ và trẻ em trước nạn bạo lực gia đình.
Triển khai thực hiện Đề án “Xã hội hóa công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và trợ giúp pháp lý” giai đoạn 2017 - 2021 trên địa bàn tỉnh với nhiều kết quả tích cực. Đã tổ chức 06 lớp tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực, kiến thức pháp luật cho 600 cán bộ chủ chốt của các cấp Hội và lãnh đạo các xã, phường, thị trấn; thực hiện được trên 120 hội nghị và 38 đợt tuyên truyền, phổ biến lưu động để truyền tải trên 35 nội dung pháp luật liên quan cho 14.220 lượt cán bộ, nhân dân và giáo viên, học sinh trên toàn tỉnh dự nghe. Thực hiện 761 vụ việc tư vấn pháp luật cho 1.582 lượt người, trợ giúp pháp lý 287 vụ việc cho 397 trường hợp liên quan đến các lĩnh vực pháp luật về đất đai, chính sách xã hội, an ninh trật tự... tiếp tục duy trì địa điểm giải đáp pháp luật và tư vấn pháp luật miễm phí tại trụ sở của các cấp Hội cho người dân đến tìm hiểu pháp luật và giải đáp pháp luật, trợ giúp pháp lý với 192 lượt người dân đến yêu cầu.
Theo yêu cầu của Đoàn Đại biểu Quốc hội; Hội đồng nhân dân và các sở, ngành liên quan, Hội Luật gia tỉnh, các Huyện, Thành, Thị hội, các Chi hội trực thuộc Tỉnh hội đã tích cực tham gia góp ý kiến bằng nhiều hình thức vào 15 Dự án Luật phục vụ chương trình xây dựng luật của Quốc hội tại kỳ họp thứ 7 và kỳ họp thứ 8, Quốc hội Khóa XIV. Qua công tác chuyên môn đã tham gia nghiên cứu, góp ý kiến trên 180 nội dung dự án, văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan, đoàn thể Trung ương và của địa phương chuyển đến, tham mưu soạn thảo, góp ý kiến ban hành 475 văn bản quy phạm pháp luật có phạm vi và đối tượng điều chỉnh liên quan ngành, lĩnh vực công tác.
Các hoạt động nói trên của Hội đã phát huy tác dụng, hiệu quả, đặc biệt là gắn với những vấn đề dân sinh, các vướng mắc mà nhân dân quan tâm, trăn trở; kịp thời phát hiện và đề xuất, kiến nghị với cấp ủy, chính quyền các cấp và cơ quan chức năng chấn chỉnh, sửa đổi, bổ sung những bất cập trong các chính sách, các văn bản pháp luật, góp phần đẩy mạnh cải cách tư pháp, cải cách hành chính, thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, tăng cường đoàn kết ở khu dân cư, hạn chế các vụ khiếu kiện kéo dài, vượt cấp, giữ vứng an ninh trật tự trên địa bàn. Nhiều kiến nghị đã được các cơ quan soạn thảo tiếp thu, đánh giá cao, trở thành kênh thông tin quan trọng, cần thiết giúp cho các cấp ủy Đảng, chính quyền lãnh đạo, quản lý và điều hành ở địa phương; góp phần quan trọng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân; thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận trong xã hội nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, của hội viên; nâng cao hiệu quả các hoạt động và vị thế của Hội.
Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của Hội vẫn còn một số hạn chế, tồn tại nhất định, như: Việc kiện toàn, củng cố các tổ chức Hội trên địa bàn một số nơi còn chậm, gặp nhiều khó khăn; công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý chưa nhiều; công tác tham gia xây dựng chính sách, pháp luật, các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật tham gia ý kiến còn ít.
Nguyên nhân khách quan, đó là, một số cấp ủy, chính quyền, thủ trưởng cơ quan, đơn vị nơi có tổ chức Hội chưa thật sự quan tâm đến công tác Hội, chưa kịp thời kiện toàn các cấp hội đủ mạnh, còn thiếu các điều kiện đảm bảo hoạt động cho Hội. Nhiều dự thảo văn bản quy phạm pháp chưa được cơ quan chủ trì soạn thảo lấy ý kiến. Về chủ quan, một số cấp Hội chưa thật chủ động tham mưu kịp thời cho cấp ủy, chính quyền cùng cấp để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.
Để Tăng cường, đổi mới phương thức, nội dung hoạt động của các cấp Hội Luật gia của tỉnh trong tình hình mới, thời gian tới cần tập trung thực hiện quyết liệt, có hiệu quả các nội dung trọng tâm sau:
Thứ nhất, Thường xuyên tham mưu, đề nghị cấp ủy, chính quyền các cấp tiếp tục quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các cấp hội kịp thời củng cố, kiện toàn và phát triển tổ chức Hội đủ mạnh, ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ được giao. Phấn đấu đến năm 2023 phần lớn các sở, ngành thuộc tỉnh, đơn vị lực lượng vũ trang có đủ điều kiện đều thành lập được tổ chức Hội Luật gia. Khuyến khích vận động thành lập tổ chức Hội ở xã, phường, thị trấn nơi đủ điều kiện làm cơ sở để phát triển hội viên, xây dựng đội ngũ luật gia làm nòng cốt trong việc thi hành pháp luật ở cơ sở; chú trọng lựa chọn, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu có năng lực, tâm huyết, hiểu biết kiến thức pháp luật làm cán bộ chủ chốt của tổ chức Hội; giao nhiệm vụ, kinh phí, các phương tiện để các cấp Hội thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị địa phương.
Thứ hai, tạo điều kiện cho các cấp hội thực hiện tốt công tác tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý cho người dân tại cộng đồng, tập trung xây dựng mô hình “Trung tâm tư vấn pháp luật cộng đồng” hoạt động có hiệu quả, giúp cho người dân từng bước chuẩn tiếp cập pháp luật, tiếp cận thông tin, có trách nhiệm tìm hiểu, học tập pháp luật, góp phần xây dựng và củng cố ý thức thượng tôn pháp luật trong cộng đồng dân cư.
Thứ ba, tiếp tục xây dựng đội ngũ hội viên Hội Luật gia có tư tưởng chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức cách mạng, hiểu biết các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước, tận tụy tâm huyết với nghề, thực hiện tốt tôn chỉ, mục tiêu của Hội Luật gia Việt Nam, có ý thức tôn trọng nhân dân, luôn gần dân, sát dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân, đấu tranh bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân.
Thứ tư, các cấp hội cần tiếp tục củng cố, đào tạo nguồn nhân lực, tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, các chủ trương, chính sách của Đảng, thực hiện tốt Đề án “Xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý” giai đoạn 2017 - 2021 đã được Ủy ban nhân dân tỉnh giao nhằm nâng cao nhận thức trong hệ thống chính trị và nhân dân.
Thứ năm, chủ động tham mưu cho cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp và các sở, ban, ngành trong việc tham gia xây dựng, soạn thảo và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, hoạch định chính sách và quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của địa phương; tích cực thực hiện nhiệm vụ giám sát, phản biện xã hội đạt hiệu quả cao; phát huy vai trò hỗ trợ đắc lực cho hoạt động của Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp trong hoạt động tiếp công dân, tiếp xúc cử tri; chung tay thực hiện chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh; cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, cải cách hành chính, cải cách tư pháp.
Thứ sáu, các cấp Hội Luật gia trong tỉnh chủ động, tích cực thực hiện phương châm “nói đi đôi với làm”, phát động phong trào thi đua lập nhiều thành tích trong công tác của Hội để chào mừng Đại hội Đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, góp phần xây dựng Đảng, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.